Bir iş görüşmesinde iki taraf da maaştan bahsediyor ama aslında iki farklı rakamı konuşuyor. Çalışan "elime ne geçecek" diye soruyor; işveren ise "bu kişi bana aylık kaça mal olacak" diye hesap yapıyor. Aradaki fark küçük değil: 50.000 TL brüt maaşla anlaşan bir çalışan eline yaklaşık 40.200 TL alırken, aynı çalışan şirkete yaklaşık 61.900 TL'ye mal olur. Yani şirketin ödediği her 100 TL'nin ancak 65 TL kadarı çalışanın banka hesabına giriyor.
Bu yazıda o farkın nereden geldiğini, hangi kalemlerden oluştuğunu ve 2026'da neyin değiştiğini adım adım anlatıyoruz.
İşveren maliyeti neyi kapsar, neyi kapsamaz?
Formül aslında sade:
İşveren maliyeti = Brüt maaş + SGK işveren payı + İşsizlik sigortası işveren payı
Burada en sık yapılan hata, gelir vergisi ve damga vergisini de bu toplama eklemektir. Oysa bu iki vergi brüt maaşın içinden kesilir, üzerine eklenmez. İşveren onları çalışan adına vergi dairesine yatırır ama parayı zaten brütün içinde ödemektedir. Aynı şey çalışandan kesilen %14 SGK ve %1 işsizlik primi için de geçerlidir: onlar da brütün içindedir.
İşverene brütün üstüne ek yük getiren tek kalem, sosyal güvenlik primlerinin işveren payıdır.
SGK işveren payı: %21,75
2026 yılında SGK işveren payı üç alt kalemden oluşur:
| Sigorta kolu | İşveren payı |
|---|---|
| Malullük, yaşlılık ve ölüm | %12 |
| Genel sağlık sigortası | %7,5 |
| Kısa vadeli sigorta kolları | %2,25 |
| Toplam | %21,75 |
Buradaki en kritik ayrıntı şu: 2026'da malullük-yaşlılık-ölüm işveren payı bir puan artmıştır. İnternette hâlâ sıkça karşınıza çıkan "SGK işveren payı %20,5" bilgisi eski yıllara aittir ve 2026 için geçerli değildir. Bir yıllık bütçe planı yaparken bu bir puanlık fark, 20 kişilik bir ekipte yıllık altı haneli tutarlara ulaşabilir.
İşsizlik sigortası: %2
İşsizlik sigortası priminde işveren payı %2'dir. Bu primin tamamı işverene ait değildir; aynı sigorta kolunda çalışan %1, Devlet de %1 katkı yapar. Ancak işverenin bordroda gördüğü ve ödediği kısım %2'dir.
Bu ikisini toplarsak: indirim uygulanmayan bir işyerinde brüt maaşın üzerine %23,75 eklenir. Pratik bir kural olarak "brütün kabaca 1,24 katı" diye düşünebilirsiniz.
2026'nın en önemli değişikliği: 5 puanlık indirim artık herkese değil
Yıllardır bordro hesaplarında "5 puanlık indirim" diye bilinen teşvik, 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinin (ı) bendine dayanır ve işverenin ödediği malullük-yaşlılık-ölüm primi hissesinden doğrudan düşülür.
1 Ocak 2026'dan itibaren bu indirim sektöre göre ikiye ayrılmıştır:
- İmalat sektöründe indirim 5 puandır → işveren payı %16,75'e iner (31.12.2026'ya kadar geçerli).
- İmalat dışındaki tüm sektörlerde indirim 2 puandır → işveren payı %19,75'e iner. (Bu oran 2025 yılında 4 puandı, düşürülmüştür.)
İndirimden yararlanmak için başvuru yapılmaz ama iki şart aranır: aylık prim ve hizmet belgesinin (muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin) yasal süresi içinde verilmiş olması ve Kuruma muaccel prim borcunun bulunmaması. Beyannamesini bir gün geç veren işveren o ay için indirimi kaybeder.
Önemli bir noktanın altını çizelim: bu indirim çalışanın net maaşını değiştirmez. İndirim yalnızca işverenin SGK'ya ödediği tutarı azaltır; çalışanın kendi kesintileri ve eline geçen para aynı kalır.
Asgari ücret desteği
Bunun yanında, şartları taşıyan özel sektör işverenlerine sigortalı başına aylık bir prim desteği daha verilir. 2026 yılında bu destek günlük 42,33 TL'dir; 30 günlük bir ay için 1.269,90 TL eder ve işverenin prim borcundan mahsup edilir.
Destek otomatik uygulanır, başvuru gerekmez; ancak yalnızca 2025'in aynı ayında prime esas günlük kazancı 1.300 TL ve altında bildirilen sigortalılar için geçerlidir (toplu iş sözleşmesi uygulanan işyerlerinde bu eşik 2.600 TL'dir). Yani yüksek maaşlı bir çalışan için bu destekten yararlanılamaz.
Rakamlarla üç örnek
1. Asgari ücretli çalışan (imalat dışı sektör, 2 puan indirim)
- Brüt maaş: 33.030,00 TL
- SGK işveren payı (%19,75): 6.523,43 TL
- İşsizlik sigortası işveren payı (%2): 660,60 TL
- İşverene toplam maliyet: 40.214,03 TL
- Çalışanın eline geçen net: 28.075,50 TL
- Aradaki fark: 12.138,53 TL
Asgari ücretli bir çalışanda çalışanın hiç gelir ve damga vergisi ödemediğini hatırlatalım — asgari ücrete isabet eden bu vergiler istisna edilmiştir. Buna rağmen maliyet ile net arasında 12 bin TL'nin üzerinde fark vardır ve bu farkın tamamı sosyal güvenlik primlerinden gelir.
2. Brüt 50.000 TL (indirim yok)
- SGK işveren payı (%21,75): 10.875,00 TL
- İşsizlik sigortası işveren payı (%2): 1.000,00 TL
- İşverene toplam maliyet: 61.875,00 TL
- Çalışanın eline geçen net: 40.207,52 TL
- Çalışanın eline geçen her 1 TL için şirket 1,54 TL ödüyor.
3. Brüt 100.000 TL (indirim yok)
- İşverene toplam maliyet: 123.750,00 TL
- Çalışanın eline geçen net: 75.953,02 TL
- Çalışanın eline geçen her 1 TL için şirket 1,63 TL ödüyor.
İkinci ve üçüncü örneği karşılaştırdığınızda makasın açıldığını görürsünüz. Sebebi işveren primleri değil — onların oranı sabittir. Sebep, çalışanın gelir vergisi diliminin yükselmesidir. Yani maaş büyüdükçe "şirketin ödediği ile çalışanın aldığı" arasındaki uçurumu genişleten şey artan oranlı gelir vergisidir.
Tavan: primler sonsuza kadar artmaz
SGK primleri brüt maaşın tamamı üzerinden değil, "prime esas kazanç" (PEK) üzerinden hesaplanır ve bu tutarın yasal bir üst sınırı vardır. 2026'da aylık üst sınır 297.270 TL'dir (günlük alt sınır olan 1.101 TL'nin 9 katı).
Buradaki katsayı da 2026'da değişmiştir: uzun yıllar asgari ücretin 7,5 katı olan üst sınır, 7566 sayılı Kanunla (Resmî Gazete, 19.12.2025) 9 katına yükseltilmiş ve 1 Ocak 2026'dan itibaren yürürlüğe girmiştir. Yüksek maaşlı çalışan istihdam eden işverenler için bu, prim tavanının ve dolayısıyla maliyetin belirgin şekilde yükselmesi anlamına gelir — eski tavan 247.725 TL olacaktı.
Brüt maaş bu tutarı aşarsa SGK ve işsizlik primleri artmaz, tavanda sabitlenir. Sonuç olarak çok yüksek maaşlarda maliyetin brüte oranı düşer: 400.000 TL brüt maaşlı bir çalışanda ek prim yükü %23,75 değil, yaklaşık %17,7'dir. Buna karşılık gelir vergisi artmaya devam ettiği için çalışanın net/brüt oranı düşmeye devam eder.
Bu rakam gerçek toplam maliyet değildir
Yukarıdaki hesaplar yalnızca yasal zorunlu asgari yükü gösterir. Gerçek istihdam maliyetine şunlar da eklenir:
- Yemek ve yol yardımı
- Özel sağlık sigortası, BES işveren katkısı
- İkramiye, prim ve performans ödemeleri
- Kıdem ve ihbar tazminatı karşılığı (her yıl için bir maaş biriktiğini unutmayın)
- Yıllık ücretli izin karşılığı
- İşe alım, eğitim, ekipman, yazılım lisansı ve iş sağlığı-güvenliği giderleri
Özellikle kıdem tazminatı karşılığı, bütçe planlarında en sık atlanan kalemdir: bir çalışan için her tam yılda bir brüt maaşlık yükümlülük birikir ve bu, çalışan ayrılana kadar nakit çıkışı yaratmadığı için görünmez kalır.
Net üzerinden anlaşmanın riski
Türkiye'de iş sözleşmelerinde "eline şu kadar geçecek" şeklinde net üzerinden anlaşmak yaygındır. İşveren açısından bunun bir riski vardır: çalışanın kümülatif gelir vergisi matrahı yıl içinde büyüdükçe üst dilime geçer ve aynı neti ödeyebilmek için gereken brüt maaş artar. Yılın başında 61.875 TL'ye mal olan bir çalışan, yıl sonuna doğru aynı neti alabilmek için belirgin şekilde daha yüksek bir maliyete ulaşabilir.
Bu yüzden bütçe planı yaparken net değil, brüt üzerinden düşünmek ve yıllık toplam maliyeti hesaplarken vergi dilimi geçişlerini de göz önünde bulundurmak gerekir.
Özetle
- İşverene ek yük getiren tek kalem sosyal güvenlik primleridir: 2026'da SGK işveren payı %21,75, işsizlik sigortası işveren payı %2.
- İndirimsiz durumda brütün üzerine %23,75 eklenir; imalat dışı sektörlerde 2 puan, imalat sektöründe 5 puan indirimle bu oran sırasıyla %21,75 ve %18,75'e iner.
- Gelir ve damga vergisi maliyete eklenmez, brütün içindedir.
- Primler 297.270 TL/ay tavanına tabidir; bunun üzerinde prim yükü artmaz.
- Bu hesap yasal asgari yüktür; yan haklar ve tazminat karşılıkları hariçtir.
Kendi rakamlarınızla denemek için işveren maliyeti hesaplama aracımızı kullanabilir, çalışanın eline geçen tutarı görmek için brüt-net maaş hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsiniz.