Yıllık İzin Hakkı Hesaplama
Kıdeminize göre hak ettiğiniz yıllık ücretli izin gününü, kullandığınızı ve devreden izninizi iş günü olarak hesaplayın.
Çalışma bilgileri
Nasıl yorumlanır?
- Sonuçların tamamı İŞ GÜNÜDÜR, takvim günü değildir. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (md. 56/5). Yani 14 iş günü izin, hafta tatilleri ve araya giren resmî tatillerle birlikte takvimde daha uzun bir süreye yayılır. Bu, en sık yapılan hesap hatasıdır.
- İzin hakkı bir yıl dolmadan doğmaz ve deneme süresi bu bir yıla dahildir (md. 53/1: "işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere"). Deneme süresi ayrıca eklenmez.
- Kademe sınırlarında "dahil/hariç" ayrımı vardır. Kıdemi tam 5 yıl olan işçi 14 gün (5 yıl birinci kademeye dahildir), tam 15 yıl olan işçi 26 gün alır (15 yıl son kademeye dahildir). Bu iki sınır çoğu hesapta yanlış uygulanır.
- Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleşir (md. 54/1). Dahası, aynı işverenin İş Kanunu kapsamına girmeyen işyerlerinde geçen süreler de hesaba katılır. Alt işveren değişse bile aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin izni, o işyerindeki toplam süreye göre hesaplanır (md. 56 son fıkra).
- İzin bölünebilir ama bir bölümü 10 günden az olamaz. İşveren izni tek taraflı bölemez; bölme ancak tarafların anlaşmasıyla olur (md. 56/1 ve 56/3). Not: "en çok üçe bölünebilir" kuralı 2016'da 6704 sayılı Kanunla KALDIRILMIŞTIR; bugün parça sayısında sınır yoktur, tek şart bir bölümün en az 10 gün olmasıdır.
- Kullanılmayan izin çalışırken paraya çevrilemez. Yıllık izin ücreti yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir (md. 59). Çalışmaya devam ederken izin "satılamaz"; zamanaşımı da ancak sözleşme bittiğinde işlemeye başlar, yani izniniz çalışırken yanmaz.
Varsayımlar ve kaynaklar
- İzin kademeleri (4857 sayılı İş Kanunu md. 53): 1-5 yıl (5 yıl dahil) → 14 iş günü; 5 yıldan fazla, 15 yıldan az → 20 iş günü; 15 yıl ve daha fazla (15 dahil) → 26 iş günü.
- Yaş istisnası: 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilerde izin 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde süreler 4 gün artırılarak uygulanır.
- Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu madde 53 (izin süreleri; yer altı işleri için +4 gün ek cümlesi 6552 sayılı Kanunla eklenmiştir), madde 54 (hak kazanma ve sürelerin birleştirilmesi), madde 56 (uygulama; iş günü esası ve bölünme sınırı). Ayrıca Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği (md. 4, 6 ve 9).
- İzin ücreti zamanaşımı 5 yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işler (4857 sayılı İş Kanunu ek madde 3 (7036 sayılı Kanunla eklenmiştir) ve madde 59).
- Yaşa bağlı istisnanın geçmiş yıllara uygulanmasında, o yılki yaşınız bugünkü yaşınızdan geriye sayılarak bulunur; doğum gününüzün yıl içindeki yerine göre ±1 yıllık sapma olabilir.
- "Aynı işverende önceki çalışma" girdisi kıdem kademesini yükseltmek için kullanılır; o döneme ait hak edilmiş izinler bu araçta toplama eklenmez (genellikle kullanılmış ya da ödenmiş kabul edilir).
- Mevsimlik ve kampanya işleri gibi nitelikleri gereği bir yıldan az süren işlerde yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (md. 53/3). Bu araç sürekli iş sözleşmesiyle çalışanlar içindir.
Yıllık İzin Hakkı Hesaplama nedir?
Yıllık izin hakkı hesaplama aracı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesine göre kıdeminize karşılık gelen yıllık ücretli izin sürenizi, işe girişinizden bugüne kadar toplam hak ettiğiniz izni, kullandığınızı ve devreden (birikmiş) izninizi gösterir. Sonuçların tamamı İŞ GÜNÜDÜR: izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Araç ayrıca her hizmet yılını ayrı ayrı gösteren bir döküm tablosu üretir; çünkü izin, o yılın tamamlandığı tarihteki kıdeme göre hak edilir ve toplam, son kıdemin yıl sayısıyla çarpımı değildir.
Nasıl hesaplanır?
Önce işe giriş tarihinden hesaplama tarihine kadar tamamlanan hizmet yılı sayısı takvim üzerinden bulunur (artık yıllar hak ediş tarihini kaydırmaz). Tamamlanan her hizmet yılı için, o yılın tamamlandığı tarihteki kıdeme göre yasal asgari izin süresi belirlenir: 1-5 yıl (5 yıl dahil) 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az 20 gün, 15 yıl (dahil) ve daha fazla 26 gün. 18 ve daha küçük ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilerde bu süre 20 günden az olamaz; yer altı işlerinde çalışanlarda süreler 4 gün artırılarak uygulanır. Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler kıdeme eklenir (md. 54). Bulunan yıllık haklar toplanır, kullanılan izin düşülür ve devreden izin bulunur.
Örnek hesaplamalar
01.01.2020 girişli, 6 yıllık kıdem, 62 gün izin kullanmış
Her yıl ayrı hesaplanır; 5. yıl hâlâ 14 gündür çünkü kanun "beş yıl dahil" der.
- 1-5. yıllar (kıdem 1,2,3,4,5)
- her biri 14 iş günü = 70
- 6. yıl (kıdem 6)
- 20 iş günü
- Toplam hak edilen
- 90 iş günü
- Kullanılan
- 62 iş günü
- Devreden izin
- 28 iş günü
15 yılı dolduran işçi
Tam 15 yılda 26 güne geçilir; 15 yıl son kademeye dahildir.
- 14 yıl 11 aylık kıdem
- 20 iş günü
- Tam 15 yıllık kıdem
- 26 iş günü
- Yer altı işinde ise
- 30 iş günü (+4)
52 yaşında, 3 yıllık kıdem
Kıdeme göre 14 gün olurdu; yaş istisnası devreye girer ve 20 günün altına inemez.
- Kıdem kademesi (1-5 yıl)
- 14 iş günü
- Yaş istisnası (50 ve üzeri)
- en az 20 iş günü
- Uygulanan izin
- 20 iş günü
Sık sorulan sorular
Kullanmadığım yıllık izin paraya çevrilir mi?
Çalışmaya devam ederken HAYIR. Yıllık izin dinlenme hakkıdır ve İş Kanunu md. 53/2 uyarınca bu haktan vazgeçilemez; işveren "izin kullanma, parasını vereyim" diyemez, işçi de talep edemez. Kullanılmayan iznin ücrete dönüşmesi yalnızca tek bir durumda olur: iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde. Md. 59: "İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir." Buradaki "herhangi bir neden" ifadesi önemlidir: istifa etseniz de, çıkarılsanız da izin ücretiniz ödenir.
Kullanmadığım izin yanar mı, birikir mi?
Çalışmaya devam ettiğiniz sürece yanmaz, birikir. Yıllık izin ücretinde zamanaşımı süresi beş yıldır ama bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar (md. 59 ve ek md. 3). Yani 8 yıl boyunca izin kullanmadıysanız, işten ayrıldığınızda 8 yılın tamamının izin ücretini talep edebilirsiniz; zamanaşımı ayrılış tarihinden sonra işlemeye başlar.
İzin süreleri iş günü mü, takvim günü mü?
İş günüdür. Md. 56/5 açıktır: "Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz." Yani 14 iş günü izne çıkan bir işçinin izni, araya giren hafta tatilleri ve resmî tatillerle birlikte takvimde çok daha uzun sürer. Bu, hem çalışanların hem hesaplayıcıların en sık yanıldığı noktadır.
Deneme süresi yıllık izin hakkına sayılır mı?
Evet, sayılır. Md. 53/1 "işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir" der. Yani 2 aylık deneme süreniz varsa, izin hakkınız için 1 yıl + 2 ay değil, işe başladığınız günden itibaren tam 1 yıl beklersiniz.
Kıdemim tam 5 yıl oldu, iznim 20 güne çıkar mı?
Hayır, tam 5 yılda hâlâ 14 gündür. Kanun "bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden az olamaz" der; 5 yıl birinci kademeye dahildir. 20 güne geçmek için kıdemin 5 yıldan FAZLA olması gerekir. Aynı mantık üst sınırda tersine işler: tam 15 yılda 26 güne geçilir, çünkü kanun "onbeş yıl (dahil) ve daha fazla" der.
Aynı işverenin başka bir şubesinde çalıştığım süre kıdemime sayılır mı?
Evet. Md. 54/1: "Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır." Dahası, aynı işverenin İş Kanunu kapsamına girmeyen işyerlerinde geçirdiğiniz süreler de hesaba katılır. Alt işveren (taşeron) işçisiyseniz ve alt işveren değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam ediyorsanız, izin süreniz o işyerindeki toplam çalışma sürenize göre hesaplanır (md. 56 son fıkra).
İşveren yıllık iznimi bölebilir mi?
Tek taraflı bölemez. Md. 56/1: "Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez" ve iznin sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Bölme ancak TARAFLARIN ANLAŞMASIYLA mümkündür ve bir bölümün en az 10 gün olması şarttır. Sık tekrarlanan "en fazla üçe bölünebilir" kuralı ise güncel değildir: bu sınır 14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanunla kaldırılmıştır, bugün parça sayısında bir üst sınır yoktur.
İşveren yıllık izin süresini sözleşmeyle azaltabilir mi?
Hayır. Kanundaki süreler yasal ALT SINIRDIR; md. 53 son fıkra yalnızca artırıma izin verir: "Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir." Daha düşük süre öngören sözleşme hükmü geçersizdir. Özellikle toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde izin süreleri kanuni sürelerin belirgin şekilde üzerinde olabilir; bu araç yasal asgariyi hesaplar, sözleşmenizi ayrıca kontrol edin.
Yıllık izin ücreti ne zaman ödenir, izne rastlayan tatillerin ücreti ne olur?
İzin ücreti izin başlamadan ÖNCE peşin olarak veya avans şeklinde ödenmek zorundadır (md. 57/1). Ayrıca izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir (md. 57 son fıkra) — bunlar zaten izin süresinden de sayılmadığı için işçi iki kez kayba uğramaz.
İzindeyken başka bir işte çalışabilir miyim?
Hayır, bu riskli bir davranıştır. Md. 58: "Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir." Yıllık iznin amacı dinlenmedir; ücret karşılığı çalışma bu amaca aykırı sayılır.